Sống cùng bốn mùa — Nhịp sống và sự kiện theo năm ở Nhật Bản (Bản sửa đổi, dành cho du học sinh)

Tại Nhật Bản, bốn mùa ảnh hưởng mạnh đến thói quen hằng ngày và đời sống xã hội – khác khá nhiều so với quê hương của bạn. Ở Việt Nam thường có mùa mưa và mùa khô; ở Myanmar có mùa nóng, mùa mưa và mùa mát. Nhật Bản có bốn mùa rõ rệt xuân, hạ, thu, đông tạo nên một “nhịp sống” riêng. Hiểu sự khác biệt này – và tận dụng các sự kiện theo mùa như cơ hội để kết nối và thích nghi – sẽ giúp trải nghiệm du học của bạn phong phú hơn.

Bổ sung: Khác biệt theo quốc gia và vùng
Một số địa phương ở Việt Nam có lễ hội mang yếu tố “sakura” mới xuất hiện những năm gần đây, nhưng hanami ở Nhật là sinh hoạt đã định hình: lặng ngắm thiên nhiên theo mùa, tụ họp ăn uống ngoài trời. Tết té nước Thingyan của Myanmar nhấn mạnh nghi lễ té nước gột rửa xui rủi nên có tính chất khác. Vì trải nghiệm cá nhân rất đa dạng, tốt hơn hết là đừng “áp nguyên xi”常識 quê nhà vào Nhật Bản.

Table of Contents

Thích nghi theo mùa: Những việc thực tế

Bước đầu khi bị dị ứng phấn hoa (Kafunshō)

Ở khu vực Tokyo, phấn hoa tuyết tùng thường xuất hiện đầu xuân (khoảng cuối tháng 2 đến cuối tháng 3), và phấn cây bách đạt đỉnh vào tháng 3–4. Thời điểm thay đổi theo từng năm và từng vùng.
Dấu hiệu: hắt hơi liên tục, sổ mũi, ngứa mắt.
Cách làm: kiểm tra bản đồ dự báo phấn hoa mới nhất, hỏi dược sĩ về thuốc dị ứng không kê đơn, dùng khẩu trang. Những ngày phấn cao nên phơi đồ trong nhà.

Kiểm soát nấm mốc trong mùa mưa (tháng 6–7)

Ở Kanto, mùa mưa thường từ đầu tháng 6 đến giữa tháng 7. Độ ẩm cao làm nấm mốc và mạt bụi trong nhà dễ tăng.
Cách làm: kết hợp thông gió với máy hút ẩm (hoặc gói hút ẩm). Dùng chế độ sấy phòng tắm hoặc quạt để quần áo, chăn ga không giữ ẩm.

Định khung rủi ro mùa bão (chủ yếu tháng 8–10)

Ảnh hưởng thường rơi vào tháng 8–10. Các hãng đường sắt có thể thông báo tạm ngừng chạy theo kế hoạch từ ngày hôm trước. Hãy kiểm tra ứng dụng chính thức và thông báo vận hành.
Quy mô mất điện: ví dụ một năm bão lớn gần đây có khoảng 930.000 hộ mất điện trong khu vực, tương đương vài phần trăm tổng khách hàng. Ở 23 quận Tokyo, mất điện kéo dài là hiếm, nhưng mất điện ngắn thì có thể xảy ra.
Chuẩn bị ở mức “an tâm”: sạc đầy pin dự phòng và dự trữ một ít nước uống.

Dùng sự kiện theo mùa để kết nối

Hanami (Xuân) — Thời điểm dễ tạo kết nối ban đầu

Ý nghĩa: dễ mở lời với bạn học và đồng nghiệp.
Chi phí ước tính: ¥2,000–¥4,000/người (đồ ăn thức uống).
Nên mang: món ăn nhẹ từ quê hương, tấm trải picnic.
Điểm phổ biến: Công viên Ueno; Shinjuku Gyoen (có vé vào, có ưu đãi sinh viên – kiểm tra thông tin mới nhất); Chidorigafuchi.

Lễ hội mùa hè & pháo hoa (Hè) — Combo “quầy hàng + pháo hoa” kiểu Nhật

Trải nghiệm: quầy hàng ẩm thực, múa bon odori, pháo hoa cùng lúc.
Thuê yukata: khoảng ¥3,000–¥5,000 (thường kèm mặc giúp).
Ví dụ: Pháo hoa sông Sumida (quy mô lớn; có khu ngắm miễn phí, nhưng chi tiết thay đổi từng năm – hãy xem thông tin chính thức).
Ngân sách quầy hàng: nhiều người vui trọn vẹn với ¥1,000–¥2,000.

Ngắm lá đỏ (Thu) — Nhóm nhỏ, trò chuyện thong thả

Gợi ý đi trong ngày: núi Takao (khoảng 1 giờ từ trung tâm Tokyo), Kamakura.
Lưu ý: tình trạng đông đúc và phương tiện thay đổi theo ngày; kiểm tra cập nhật chính thức ngay trước khi đi.

Hatsumōde, đi chùa đền đầu năm (Đông)

Điểm kinh điển: Đền Meiji Jingu, chùa Sensō-ji.
Trải nghiệm: xin omikuji xem quẻ, viết điều ước lên ema.
Mẹo: 1–3/1 là cao điểm. Chọn ngày khác trong tháng 1 hoặc đi buổi sáng sớm sẽ thoải mái hơn.

Lịch năm học ở đại học, bản mở rộng

Phần lớn đại học Nhật chạy theo năm học tháng 4–tháng 3, nhưng đợt nhập học tháng 9 cho du học sinh ngày càng phổ biến. Dưới đây là nhịp chung ở nhiều trường; chi tiết khác nhau tùy trường và chương trình.

Nhịp điển hình cho nhập học tháng 9

Cuối tháng 8–đầu tháng 9: làm thủ tục nhập học, định hướng cho du học sinh, kiểm tra phân lớp (ví dụ môn ngoại ngữ), thông báo khám sức khỏe
Tháng 9: khai giảng học kỳ mùa thu; đăng ký môn học (có thể bốc thăm hoặc “ai đăng ký trước được trước”); giai đoạn đổi môn add/drop
Tháng 10–11: mùa lễ hội trường; có thể đổi lịch học, thêm buổi bù
Cuối tháng 12–đầu tháng 1: nghỉ đông (độ dài tùy trường)
Tháng 1–2: thi cuối kỳ và hạn nộp báo cáo nhiều; có thể có học bù hoặc thi lại
Tháng 2–3: nghỉ xuân; một số trường mở học phần ngắn hạn, tăng cường ngoại ngữ, hoặc thực tập

Ghi chú

Đăng ký môn cần hành động sớm. Với môn bốc thăm, thu thập thông tin từ trước sẽ chắc hơn.
Dù vào tháng 9, từ tháng 4 năm sau các hoạt động toàn trường tăng mạnh (tuyển câu lạc bộ, sự kiện hướng nghiệp). Hãy xem bảng tin và cổng thông tin sinh viên thường xuyên vào mùa xuân.

Nhịp điển hình cho nhập học tháng 4

Cuối tháng 3–đầu tháng 4: làm thủ tục, định hướng, khám sức khỏe; tuyển câu lạc bộ sôi động
Tháng 4: khai giảng học kỳ mùa xuân; đăng ký môn và giai đoạn add/drop
Đầu tháng 5: Tuần lễ Vàng; lịch học có thể thay đổi. Cơ quan nhà nước và ngân hàng thường nghỉ, nên hoàn tất thủ tục quan trọng trước kỳ nghỉ.
Tháng 6–7: dồn bài tập, thuyết trình, kiểm tra nhanh
Tháng 7–8: thi cuối kỳ mùa xuân; có thể có học bù hoặc học phần ngắn hạn
Tháng 8–9: nghỉ hè; hay diễn ra khóa ngoại ngữ tăng cường, chương trình ngắn hạn, thực tập, chuẩn bị vào phòng nghiên cứu